Galicië
De muziek uit Galicië kenmerkt zich door de Keltische invloed. De strakke, ferme eenstemmige samenzang met pandereta (kleine tamboerijn) begeleiding, de gaita (doedelzak) en de bombo (trommel) zijn een paar kenmerken van de muziek uit dit bijzondere stukje Spanje; ten noorden van Portugal.
Beluister deze uitzending van zaterdag 27 maart.
Beluister de uitzending van zat. 27 maart.
In Mattie’s Muze van 27 maart een beknopt, onvolledig overzicht van de bijzondere muziek uit dit groene stukje Spanje.
De groep Milladoiro wordt opgericht in de hoofdstad van Galicië: Santiago de Compostella door twee musici, Rodrigo Romani and Antón Seoane.
Met een voorliefde voor Middeleeuwse en Renaissance muziek trekken zij de provincie door met draailier, de citola (8 snarig instrument) en freixolé op zoek naar oude melodieën. Al snel voegt de fluitist Xosé Méndez zich bij de twee en brengt zijn jazz achtergrond mee wat resulteert in Grupo de Cámara da Universidade de Compostela.
Eind jaren ‘70 wordt Grupo de Cámera uitgebreid tot het octet Milladoiro en legt zich toe op het bewerken van traditonele muziek. De groep is trots op hun land: “het einde van de wereld” zoals ze het zelf noemen: “een land dat door zijn eeuwenoude bedevaart naar Santiago een heel eigen kleur kreeg”.
Milladoiro is weliswaar de bekendste groep uit Galicië maar zeker niet de meest traditionele. Hun muziek beweegt zich tussen jazz, eigentijdse en Keltische muziek, met een duidelijke hang naar de Bretonse en Ierse. Het is derhalve ook niet zo vreemd dat Milladoiro vaak de titel Galicische Chieftains krijgt.
Tegen een historische achtergrond brengt de groep Leilia hun muziek. Vijf/zes vrouwen zingen de zo typische Galicische (veelal) eenstemmige vrouwen zang met pandereta (kleine tamboerijn) begeleiding. Traditionele melodieën vonden ze in de kleine dorpen waar de bewoners deze melodieën nog kennen uit de tijd dat zingen na het werk heel gewoon was. Deze melodieën blijven ongewijzigd, maar de arrangementen worden vertaald naar het heden; overigens door een mannen band. Deze zang traditie was verboden tijdens de dictatuur van Franco (1892/1975) en kreeg na zijn dood een revival…en hoe!
De groep Berrogüetto wordt opgericht in 1995 uit verschillende bands en ‘n jaar later aangevuld met de zangeres Guadi Galego (foto). De naam van de groep betekent: “Schreeuw uit de getto” en staat als metafoor voor de traditionele Galicische muziek die veelal op de 2de plaats komt. Dat die schreeuw, die ‘roep om aandacht’ geholpen heeft, blijkt uit hun debuut CD “Navicularia” (uit ‘96), die ‘n enorm succes werd en Berrogüetto was een feit. Ze schrijven hun eigen muziek aangevuld met het gebruikelijke traditionele.
- Vooral de stem van Guadi Galego is bepalend voor de groep. Het zijn de versieringen in haar stem die niet alleen de Keltische invloed verraden maar ook de Orientaalse invloed blootleggen; subtiel, gedoseerd en breekbaar. Walsen, polka’s, jazz, rock en zelfs tango komt voorbij maar alles gaat eerst door de Galicische muzikale zeef.
De Orientaalse invloed in de Galicische muziek wordt nog verder uitgediept door de groep L’ham de Foc. Instrumentalist Efren Lopez heeft altijd al een voorliefde gehad voor Oriëntaalse instrumenten.
Met de geschoolde zangeres en vriendin Mara Aranda reist hij door Europa op zoek naar traditionele instrumenten zoals de saz, psaltery, de gümbüs en de oud. Hij leert ze bespelen en verwerkt ze in zijn eigen composities die worden geschreven in de Keltische stijl, maar die zeker ook Oriëntaalse kenmerken bevatten….en dat is nou juist wat de muziek van L’ham de Foc zo bijzonder maakt.
Op hun debuut CD ‘U’ klinkt de Oriënt als een spinrag door de Keltische muziek heen. Helaas slaat de L’ham de Foc soms ‘n beetje door in Orientaalse stijlen. Daar is natuurlijk niks op tegen maar het Keltisch embleem wordt daardoor wel steeds vager…
- Van de CD ‘U‘
- Van de CD ‘Cor de Porc‘
De groep Ialma: vijf Galicische vrouwen die al jaren in België wonen en aansluiting vonden bij de folk-scene van onze zuiderburen. Ze maakte in 2002 de CD Marmuladas met daarop en aantal prachtige bewerkingen van traditioneel Galicische muziek. (met o.a. Didier Laloy, Luc Pilartz en Greet Garriau)
Susana Seivana (Barcelona ‘76) komt uit een echte gaita (doedelzak) familie. Van haar vader en grootvader leert zij de kneepjes en als kind van drie staat zij al op het podium. Rodrigo Romaní (Milladoiro) produceert de debuut CD “Susana Seivane” en deze bezorgt haar meteen een ster status en optredens door heel Europa en de V.S.
De naam van haar laatste CD Mares de Tempo uit 2004 is gebaseerd op het werk van de Galicische dichter en journalist Celso Emilio Ferreiro (1912-1979). Met deze CD/DVD haalt zij de doedelzak uit z’n stoffig imago en voegt ze stevige rock elementen toe.
- Tot slot:
De groep Luar na Lubre schreef het prachtige Chove en Santiago, een loflied voor Santiago de Compostella, de hoofdstad van Galicië.
UITZENDLIJST VAN 27 maart:
Titel cd: ‘I é verdade, I é mentira’
1) Titel track: Axudádeme a Cantar (Trad.) 3’37
2) Titel track: Lévame (Trad.) 3’03
Uitvoerende: Leilia
Label: Virgin 8468852
Titel cd: ‘Madama’
3) Titel track: Hei de estar ali (S. De Toro/Trad.) 4’08
Uitvoerende: Leilia
Label: Discmedi DM 796-02
Titel cd: ‘O Nino do Sol’
4) Titel track: Abril (Milladoiro) 4’19
Uitvoerende: Milladoiro
Label: Discmedi DM 679-02
Titel cd: ‘Paisaxes’
5) Titel track: Aqui Canto (Trad.) 5’06
Uitvoerende: Berrogüetto
Label: BOA / Coleción do fol DF-020
Titel cd: ‘Hepta’
6) Titel track: Nanatsu (A. Pintos) 4’07
7) Titel track: Baixando de ti (G. Galego) 4’10
8 ) Titel track: Hebdomadaria (A. Pintos) 3’44
Uitvoerende: Berrogüetto
Label: BOA / Coleción do fol DF-029
Titel cd: ‘Habelas Hailas’
9) Titel track: Praza do Ferro (V. Gil) 6’14
10) Titel track: A tentacao (A. Muge/H. Correia) 3’02
11) Titel track: Bailai ben (C. Iglesias/Trad.) 2’34
Uitvoerende: Camerata Meiga
Label: Resistencia RESCD 080
Titel cd: ‘Demo’
12) Titel track: Maneo de Goians (Trad.) 4’04
Uitvoerende: Neboa
Label: Demo CD
Label: Titel cd:
13) Titel track: Marmuladas ((Trad.) 5’41
14) Titel track: Mar de tu! (Trad.) 3’03
Uitvoerende: Ialma
Label: Zoku / EMI Belgium
Titel cd: ‘Mares de Tempo’
15) Titel track: Xota De Vilabol (Trad.) 3’36
16) Titel track: Xota De Linares (Trad.) 4’38
Uitvoerende: Susana Seivane
Label: BOA / Coleción do fol DF-035
Titel cd: ‘L’ham de Foc’
17) Titel track: Veritat (E. López/M. Aranda) 3’48
Uitvoerende: L’ham de Foc
Label: Sonifolk 20137
Titel cd: ‘Cor de Porc’
18) Titel track: Voldrien (E. Lopez/M. Aranda) 5’41
Uitvoerende: L’ham de Foc
Label: Galileo GMCD010
Titel cd: ‘Sihá’
19) Titel track: Carencias (Fernando/M. Peón) 4’36
20) Titel track: As ás (M. Peón) 5’08
Uitvoerende: Mercedes Peón
Label: Discmedi DM 4325-02
Titel cd: ‘Airexa’
21) Titel track: O Aire (Trad.) 4’42
Uitvoerende: Camaxe
Label: Fréa Records MWCD 4060
Titel cd: ‘Imaxes’
22) Titel track: Vals de vergonzosos (Trad.) 4’32
Uitvoerende: Camaxe
Label: Alea WBM21054
Titel cd: ‘Estou vivindo no ceo’
23) Titel track: Tua Nai E Meiga (Trad.) 3’59
Uitvoerende: Uxia
Label: Nubenegra INT 3187 2
Titel cd: ‘Zum de Terra’
24) Titel track: Na lina da maré (X. M. Bodino/U. Senlle) 4’36
Uitvoerende: Xosé Manuel Bodino
Label: Boa Colección do fol 34
Titel cd: ‘A Redeira’
25) Titel track: Sol (I. Garabatos/M. Codax) 3’03
Uitvoerende: Isga Collective
Label: Eigen Uitgave
Titel cd: ‘Plenilunio’
27) Titel track: Ronsel (Trad.) 4’21
Uitvoerende: Luar na Lubre
Label: WEA 833 / 3984 20602 2
(c) Mattie Poels.
1 reactie
zaterdag 27 maart
dank je wel. het was erg mooi.
Arnold Elbers